Hastanemizde Mart 2020-\u015eubat 2022 tarihleri aras\u0131nda Covid-19 pandemisi s\u00fcresince poliklinik hastas\u0131, servis, yo\u011fun bak\u0131m ve yeni do\u011fan yo\u011fun bak\u0131mda te\u015fhis ve tedavilerini yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hastalar\u0131m\u0131z\u0131n retrospektif bir de\u011ferlendirmesini yapt\u0131k.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnya genelinde yayg\u0131n bir pandemi olu\u015fturan COVID-19 salg\u0131n\u0131, ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihten bug\u00fcne kadar iki y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcrede t\u00fcm d\u00fcnyada hayat\u0131 ciddi anlamda tehdit etmeye devam etmektedir. Bu hastal\u0131k hakk\u0131nda elde edilen bilgiler s\u00fcrekli de\u011fi\u015firken, hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde kesin etkili ila\u00e7lar\u0131n kadar olmamas\u0131, hastal\u0131\u011f\u0131n h\u0131zl\u0131 bula\u015fma \u015fekli, hasta ve \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli artmas\u0131 sebebiyle ilk zamanlarda var olan panik ve endi\u015fe bir t\u00fcr korkuya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. COVID-19 tan\u0131s\u0131 koyulan hastalar i\u00e7in en uygun ve kesin tedavi y\u00f6ntemi halen bilinmemektedir. Bu nedenle mevcut tedavi protokolleri takip edilmektedir. Benzer \u015fekilde a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da h\u0131zla devam etmekte olup baz\u0131 a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ruhsatland\u0131r\u0131larak kullan\u0131ma girmi\u015ftir. Bu konuda en ciddi k\u0131s\u0131tlamalardan birisi de vir\u00fcs\u00fcn patogenezi hala tam olarak bilinmemektedir ve bu konuda yeni \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. \u015eu anda elde bulunan a\u015f\u0131lar ya inaktif \u00a0a\u015f\u0131lar veya mRNA tekni\u011fi ile \u00fcretilen a\u015f\u0131lar veya vekt\u00f6r a\u015f\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu a\u015f\u0131lar\u0131n etkili\u011fi korunma %60-90 oran\u0131nda verilmektedir; geli\u015fen yeni varyantlar etkilili\u011fi azaltm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkileyen yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer pandemilere g\u00f6re daha uzun s\u00fcre devam etmesi, farkl\u0131 seyreden klinik prognozu, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ya\u015f gruplar\u0131 ve yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; konunun sadece t\u0131bbi boyutla s\u0131n\u0131rla kalmayaca\u011f\u0131, sosyok\u00fclt\u00fcrel, etik ve ahl\u00e2k, hukuk, e\u011fitim, turizm, ekonomi, tar\u0131m, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 vs. a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz bir\u00e7ok etkileri oldu\u011fu ve ileride de olaca\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir .<\/p>\n\n\n\n
Farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirdi\u011fimizde, olumlu anlamda pandeminin \u00f6nemli etkilerinden birinin halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve koruyucu hekimli\u011fin \u00f6nemini ve gereklili\u011fini art\u0131rmas\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Pandemi \u00f6ncesinde sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fc, tedavi edici hekimlik uygulamalar\u0131, ila\u00e7 ve hastane sekt\u00f6r\u00fcndeki h\u0131zl\u0131 geli\u015fme ile \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Pandemi ile koruyucu hekimli\u011fin \u00f6nemni daha fazla anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda COVID-19 pandemisi, hakk\u0131nda en \u00e7ok komplo teorisi \u00fcretilen hastal\u0131k oldu dersek abartm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Vir\u00fcs\u00fcn biyolojik sava\u015f \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fundan, sa\u011fl\u0131k end\u00fcstrisinin kar amac\u0131yla vir\u00fcs\u00fc, a\u015f\u0131lar\u0131 ve ila\u00e7lar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 teorisinden, hakim g\u00fc\u00e7lerin d\u00fcnyaya egemen olmak i\u00e7in n\u00fcfusu azaltmak istedi\u011fi bu nedenle vir\u00fcs\u00fc yayd\u0131\u011f\u0131ndan, vah\u015fi kapitalizmin \u00fcretmeden t\u00fcketen emekli ve ya\u015fl\u0131 kesimi istemedi\u011fi i\u00e7in bu pandeminin \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, a\u015f\u0131larla insanlar\u0131n genetik yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilece\u011fi ve \u00e7ip tak\u0131larak kontrol alt\u0131nda tutulaca\u011f\u0131 vs. gibi bir\u00e7ok komplo teorisi \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc ve tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu pandemi s\u00fcreci insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcndemine tekrar bilim, teknoloji ile mikro ve makro kozmoz uyumu\/dengesi; bilim-teknolojik geli\u015fmeler ile ilim-hikmet aray\u0131\u015f\u0131, hayat\u0131n anlam\u0131- varolu\u015f gayesi vs. gibi kadim sorular\u0131 \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak getirmi\u015ftir. Bug\u00fcnden geriye do\u011fru bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bilim ve teknolojik alan\u0131ndaki geli\u015fmelerin insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131na ve \u00f6nceki y\u0131llara g\u00f6re inan\u0131lmaz denilen bir\u00e7ok bulu\u015fun insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine sunmas\u0131na ra\u011fmen bu kadim sorular\u0131n cevaplar\u0131 verilememi\u015ftir. Pandemi d\u00f6nemi, hayat\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn anlam\u0131n\u0131n sorguland\u0131\u011f\u0131, sa\u011fl\u0131k ve afiyetin k\u0131ymetinin daha iyi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mal, m\u00fclk ve makam\u0131n \u00f6neminin azald\u0131\u011f\u0131, \u00e7evrenin ve koruyucu hekimli\u011fin \u00f6neminin artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem oldu<\/p>\n\n\n\n
Bilimin \u00f6n\u00fcnde hala sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam, hastal\u0131klar ve vir\u00fcsler konusunda yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok \u015fey oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda hekimlik ve t\u0131p sanat\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015famaktan \u00f6l\u00fcme kadar insanl\u0131\u011fa hizmet eden bilim\/sanat olarak \u00f6nemi ve k\u0131ymeti tekrar anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Pandemi S\u00fcreci ve Hasta Takibi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, COVID-19ile ili\u015fkili pandemi s\u00fcrecinde bir \u00f6zel hastanede yap\u0131lan te\u015fhis, takip,tedavi ve \u00f6nleyici tedbirler ile tedavi s\u00fcre\u00e7lerindeki bulgu ve g\u00f6zlemler payla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Makalemizi yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131rada faydaland\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ge\u00e7en 2 y\u0131l i\u00e7erisinde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 COVID-19 tedavi rehberleri ve bilimsel verilere dayanan makalelerdir. Ayr\u0131ca COVID-19 servisinde hasta takibi ve tedavisi yapan hastanemiz doktorlar\u0131n\u0131n bulgular\u0131 ve g\u00f6zlemleri hastal\u0131k hakk\u0131nda bilgilerimizi do\u011frulama ve de\u011ferlendirmede yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n COVID-19 pandemisi birka\u00e7 defa pik yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 2021 Mart-Nisan ve Kas\u0131m-Aral\u0131kaylar\u0131nda (y\u0131l\u0131 ekleyelim) ya\u015fanan pikte yo\u011fun bak\u0131m ve servislerimiz doldu. Polikliniklerde muayene edilen hastalar\u0131n neredeyse %40-50\u2019si COVID-19 hastas\u0131 idi. COVID-19 \u015f\u00fcphesi ile \u00e7ekilen toraks BT incelemesinde yakla\u015f\u0131k %75-80\u2019de COVID-19 bulgular\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. \u00c7ok say\u0131da hasta acil servislere ve polikliniklere ba\u015fvuruyor, yakla\u015f\u0131k %10-20 civar\u0131nda hastada ciddi belirtiler nedeniyle hastaneye yat\u0131\u015f endikasyonu g\u00f6steriyordu.Bu a\u015f\u0131r\u0131 hasta yo\u011funlu\u011funun oldu\u011fu d\u00f6nemlerde Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc COVID-19 koordinasyon merkezinden g\u00fcnde 50-60 hastan\u0131n tedavisi i\u00e7in hastanemizden yo\u011fun bak\u0131m ve COVID-19 \u00fcnitelerinde yer talep edildi\u011fi oldu. Adeta bir sel gibi gelen hasta yo\u011funlu\u011fu doktorlar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 \u00e7ok zorlad\u0131. Doktorlar ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 yorgunluktan ve yo\u011funluktan bitap d\u00fc\u015ft\u00fc. Neyse ki al\u0131nan tedbirlerle ve a\u015f\u0131lama oranlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi ile 2022 \u015eubat ay\u0131ndan itibaren hasta say\u0131lar\u0131 ve yo\u011funlu\u011fu azald\u0131. Son d\u00f6nemde Aral\u0131k 2021 ile Ocak 2022 d\u00f6nemlerinde COVID-19 Omicron varyant\u0131 h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmas\u0131 nedeniyle \u00e7ok daha geni\u015f bir kitleyi etkiledi. Ayn\u0131 zamanda Omicron varyant\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r hastal\u0131k ve mortalite oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 varyant\u0131n \u00f6zelli\u011fine ba\u011flan\u0131rken ayn\u0131 zamanda a\u015f\u0131lanma ve daha \u00f6nce COVID-19 ge\u00e7irip antikor olu\u015fan pop\u00fclasyonun oranlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle de olabilece\u011fi bildirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Pandemi d\u00f6neminde bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131m\u0131zda COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131na maruz kald\u0131. Afiyet Hastanesi sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131zdan hasta olanlar COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 genellikle hafif atlat\u0131l\u0131rken baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z a\u011f\u0131r pnomoni tablosuna maruz kald\u0131, hatta yo\u011fun bak\u0131mda yatan ve ent\u00fcbe olan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z bile oldu. Ama sevindi\u011fimiz nokta \u015fu ki Afiyet Hastanesi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan COVID-19 nedeniyle vefat eden olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n COVID-19enfeksiyonundan korunman\u0131n en etkili yollar\u0131ndan birinin a\u015f\u0131lama oldu\u011funu g\u00f6steren en net bulgulardan biri de sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lama sonras\u0131 yo\u011fun bak\u0131ma yatma oran\u0131 ve \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015ft\u00fcr. A\u015f\u0131laman\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 2021 y\u0131l\u0131 ilk aylar\u0131ndan itibaren sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda COVID-19 nedeniyle yo\u011fun bak\u0131ma yat\u0131\u015f ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131 olduk\u00e7a azald\u0131. Daha \u00f6nce neredeyse her ay birka\u00e7 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n COVID-19 nedeniyle yo\u011fun bak\u0131ma yat\u0131\u015f\u0131 ve\/veya \u00f6l\u00fcm haberi ile \u00fcz\u00fcl\u00fcyorduk.<\/p>\n\n\n\n Dikkat \u00e7eken bir ayr\u0131nt\u0131da hastanemiz \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan COVID-19 olanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k %65-70 kadar\u0131n\u0131n hastane d\u0131\u015f\u0131nda enfeksiyona maruz kalarak enfekte olmalar\u0131 idi. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z hastanede iken maske ve korunma tedbirlerine dikkat ederken, evde ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda nispeten daha rahat davran\u0131yorlard\u0131. Bu durum bize maske, mesafe ve temizli\u011fin \u00f6nemini ve bu konuda dikkat edildi\u011finde en riskli yerlerde bile korunabilece\u011fimizi daha a\u00e7\u0131k g\u00f6stermi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n Pandemi d\u00f6neminin hastalar\u0131 ve kurbanlar\u0131 oldu\u011fu gibi kahramanlar\u0131 da vard\u0131. En ba\u015fta fedak\u00e2rca \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, COVID-19 servisi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, yo\u011fun bak\u0131m personeli, 112 acil servis g\u00f6revlileri ve cankurtaran g\u00f6revlileri bu d\u00f6nemde ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir gayret g\u00f6sterdiler. Hastanemizde bir\u00e7ok personel COVID-19 servisinde \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in g\u00f6n\u00fcll\u00fc oldular. COVID-19 olma riski alt\u0131nda, g\u00fcnde 7\/24 saat devam ederek ailesini ihmal ederek \u00e7al\u0131\u015fanlar oldu.<\/p>\n\n\n\n Hastanemizde bu d\u00f6nemde ciddi COVID-19 pnomonisi ve klinik \u015fikayetler nedeniyle hastaneye yat\u0131\u015f endikasyonu olan 2.252 hasta takibi ve tedavisi yap\u0131ld\u0131. Bu hastalar\u0131n 419 u ent\u00fcbe idi. Hastanemize sevk ile gelen hastalar genellikle di\u011fer hastanelerin COVID-19 servisi ve yo\u011fun bak\u0131m servisi dolu olmas\u0131 nedeniyle 112 ambulanslar\u0131 ile sevk edilen, klinik durumu ciddi, ba\u015fka ek hastal\u0131klar\u0131 olan BT de akci\u011fer tutulumu olan, baz\u0131lar\u0131 da ent\u00fcbe hastalard\u0131. Hastanemizde poliklinikte te\u015fhisi konularak yat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan hasta say\u0131s\u0131 215 idi.<\/p>\n\n\n\n COVID-19 Bulgular\u0131 ve Takibi<\/strong><\/p>\n\n\n\n COVID-19 nedeniyle hastanede yatan hastalarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen semptomlar, koku ve tad kayb\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck ve nefes darl\u0131\u011f\u0131, halsizlik, yayg\u0131n kas a\u011fr\u0131lar\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, stres ve anksiyete bozuklu\u011fu idi. Laboratuvar tahlillerinde en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen CRP, D-Dimer, LDH, Ferritin de\u011ferlerinde a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckselme idi. COVID-19 enfeksiyonunda hastalar %90 oran\u0131nda asemptomatik veya hafif semptomlarla seyrederken, %10 oran\u0131nda hafif\/orta\/ciddi klinik bulgularla seyretmektedir. Genel olarak asemptomatik hastalar vir\u00fcs bula\u015fan hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu te\u015fkil ederken sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir y\u00fczdesinde a\u011f\u0131r pnomoni ve sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131 geli\u015fir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleyen safhalar\u0131nda ek hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar ve daha ya\u015fl\u0131 olanlar y\u00fcksek risk alt\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.Hastal\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131r seyretti\u011fi vakalar ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, genel pop\u00fclasyonda en belirgin \u00f6zellik genetik yatk\u0131nl\u0131k oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayn\u0131 aileden genetik yatk\u0131nl\u0131k olan ki\u015filerde daha s\u0131k ve ciddi COVID-19 pn\u00f6monisi olmas\u0131, genetik benzerlik olan ki\u015filerde hastal\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131r seyretti\u011fi ve \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Esasen hangi sebepler hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetinde rol oynamaktad\u0131r tam olarak bilinmiyor. Son d\u00f6nmede yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r ge\u00e7mesinde etkili olan iki fakt\u00f6r \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalar vir\u00fcse maruz kalma yo\u011funlu\u011funun ve ki\u015fiyle temas s\u00fcresinin hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu bilimsel olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti ile ilgisi bulunamam\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7ta hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti bireyin genetik yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (1,2)<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Hastal\u0131\u011f\u0131n \u00dc\u00e7 Evresi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Evre 1:<\/strong>Vir\u00fcs, koku alma ve tat alma n\u00f6ro-epitelisindeki ACE2\u2019yi birle\u015ftirir, bu evrede Sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131 hafiftir. Semptomlar disguzi ve hipozmidir.<\/p>\n\n\n\n Evre 2:<\/strong>Ferritin, reaktif C proteini ve D dimer art\u0131\u015f\u0131 ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisi \u00fcretilir. Bu, bir yandan pn\u00f6moni ve fel\u00e7lere neden olan bir hiper p\u0131ht\u0131la\u015fmaya ve di\u011fer yandan bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisine ve vask\u00fclite yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n Evre 3:<\/strong>Sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131 safhas\u0131d\u0131r. Genellikle hastal\u0131\u011f\u0131n 5-7. G\u00fcnleri ba\u015flar. Birka\u00e7 g\u00fcnden bir aya kadar s\u00fcrebilir. Bu safhada akci\u011fer parankim dokusunda harabiyet ve fibrozis, kan p\u0131ht\u0131la\u015fma e\u011filiminin a\u015f\u0131r\u0131 artmas\u0131, kan-beyin bariyerinin etkilenmesiyle vir\u00fcs\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra molek\u00fcl ve h\u00fccre ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n da artmas\u0131 ile olu\u015fan ansefalopati klinik tablonun temel nedenleridir (her 3 devre i\u00e7in kaynak)<\/strong> .<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak,sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131 sonras\u0131nda kan O2sat\u00fcrasyon de\u011ferinde d\u00fc\u015fme, akci\u011fer ventilasyon kapasitesinde azalma, hipoksi,ensefalopati ve n\u00f6betlere yol a\u00e7an beyin hasar\u0131 ve \u00f6dem ortaya \u00e7\u0131kar. Artm\u0131\u015f bir anjiyotensin seviyesi, hipertansiyon ve beyin kanamas\u0131n\u0131n olu\u015fumunu da destekler. Kardiyak problemlerle ilgili olas\u0131 mekanizmalar, hem kardiyomiyozit ve \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn kalp tabakalar\u0131na do\u011frudan invazyonu hem de inflamatuar veya p\u0131ht\u0131la\u015fma kaskadlar\u0131n\u0131n aktivasyonu ile olmaktad\u0131r.Ba\u015fka olas\u0131 mekanizmalar hipoksi ve\/veya metabolik bozukluklar nedeniyle miyokardiyal hasar\u0131 i\u00e7erir. Bu nedenle sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131 tespiti klinisiyenler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem kazan\u0131r. Bununla birlikte, \u015fiddetli COVID-19 enfeksiyonunda ortaya \u00e7\u0131kan klinik veriler, enfeksiyon takip ve tedavisinde \u00f6nemli olan HScore s\u0131n\u0131flamas\u0131n\u0131n yetersizli\u011fini vurgulamaktad\u0131r (kaynak) .<\/p>\n\n\n\n Radyolojik Evreleme<\/strong><\/p>\n\n\n\n COVID-19hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131 i\u00e7in alt\u0131n standart bo\u011faz ve nazofarenks s\u00fcr\u00fcnt\u00fcs\u00fcnde bak\u0131lan PCR testi olmakla beraber, pandemide akci\u011fer tutulumunun tipik olmas\u0131 nedeniyle radyolojik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00f6zellikle bilgisayarl\u0131 tomografi etkin bir tan\u0131 ve takip y\u00f6ntemi olarak \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.COVID-19 solunum yolu ile al\u0131n\u0131r ve en \u00f6nemli tutulum yeri akci\u011ferlerdir. Bu nedenle radyolojik olarak akci\u011fer tutulumunun g\u00f6sterilmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. COVID-19 i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca radyolojik bulgular; buzlu cam opasiteleri, konsolidasyonlar, kald\u0131r\u0131m ta\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, hava bronkogram\u0131 ve hava yolu de\u011fi\u015fiklikleri, vask\u00fcler geni\u015fleme ve nod\u00fcllerdir (kaynak).<\/p>\n\n\n\n Erken d\u00f6nem:<\/strong>Hastal\u0131\u011f\u0131n ilk d\u00f6rt g\u00fcn\u00fc kapsar. Bu d\u00f6nemde tek tarafl\u0131 veya bilateral alt loblarda, subplevral yerle\u015fimli buzlu cam opasiteleri ana radyolojik bulgulard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130lerleyici d\u00f6nem:<\/strong>Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren ge\u00e7en ilk 5-8. g\u00fcnleri kapsar. Bu d\u00f6nemde hastal\u0131k h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ilerler. Radyolojik bulgular bilateral, yayg\u0131n, multilober buzlu cam opasiteleri, kald\u0131r\u0131m ta\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve konsolidasyonlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Pik d\u00f6nem:<\/strong>Hastal\u0131\u011f\u0131n 9-13. g\u00fcnleri kapsar. Bu d\u00f6nemde akci\u011ferlerdeki infiltrasyon alanlar\u0131 yava\u015f\u00e7a ilerleyerek en y\u00fcksek seviyeye ula\u015f\u0131r. Yo\u011fun konsolidasyon alanlar\u0131 daha belirgindir. Yer yer parankimal bantlar g\u00f6r\u00fclebilir. Buzlu cam, kald\u0131r\u0131m ta\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve konsolidasyonlar olabilir.<\/p>\n\n\n\n Gerileme d\u00f6nemi:<\/strong>Hastal\u0131\u011f\u0131n 14. g\u00fcn ve sonras\u0131n\u0131 kapsar. Bu d\u00f6nemde enfeksiyon art\u0131k kontrol alt\u0131ndad\u0131r. Konsolidasyon alanlar\u0131 yava\u015f yava\u015f geriler. Kald\u0131r\u0131m ta\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri kaybolmu\u015ftur. Konsolidasyon alanlar\u0131n\u0131n gerilemesine ba\u011fl\u0131 olarak yayg\u0131n buzlu cam opasiteleri g\u00f6r\u00fclebilir. Sekel fibrotik bantlar ortaya \u00e7\u0131kabilir (3)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hastanemizde COVID-19 Pnomonili Hasta Takibi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6nem i\u00e7eresinde hastanemizde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z vaka analizi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda COVID-19 hastalar\u0131na verdi\u011fimiz yatakl\u0131 tedavi hizmet s\u0131ras\u0131nda en \u00e7ok ya\u015fl\u0131 ve bak\u0131ma muhta\u00e7 hastalarda ve kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda kayb\u0131m\u0131z olmu\u015ftur. Bu veriler d\u00fcnya standartlar\u0131 ile k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermemi\u015ftir. Veriler, COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu insanlar\u0131 daha \u00e7ok etkiledi\u011fini tekrar ortaya koymu\u015ftur. Hastal\u0131\u011f\u0131 olan \u00e7ocuklar ve \u00e7ocukluktaki olas\u0131 komplikasyonlar hakk\u0131nda daha az bilgi mevcuttur. Baz\u0131 iddialara g\u00f6re \u00e7ocuklar\u0131n hastal\u0131\u011fa yakalanma ve hastal\u0131ktan \u00f6lme riski \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Ayr\u0131ca, COVID-19\u2019dan mustarip \u00e7ocuklar aras\u0131nda kardiyak anormallikler nadir g\u00f6r\u00fclen bir bulgudur, ancak ya\u015fam\u0131 tehdit edici olabilir ve ayr\u0131ca kal\u0131c\u0131 kalp kusurlar\u0131 olabilir.\u00c7ocuklarda COVID-19 ile ilgili kardiyak anormalliklerin insidans\u0131 nadir olmakla birlikte (genel insidans %0,6), bu t\u00fcr anormalliklerin \u00e7ocuklarda multisistem inflamatuar sendrom gibi kritik bir durumun arka plan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bildirilmi\u015ftir. Ancak Afiyet Hastanesinde bu gibi vakalara rastlanmam\u0131\u015f ve veri taban\u0131m\u0131zda bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ba\u015fka y\u00fcz\u00fc de tedavi sonras\u0131 takiplerimizde uzam\u0131\u015f COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131 denilen ve neredeyse t\u00fcm uzmanl\u0131k bran\u015flar\u0131n\u0131 ilgilendirecek hasta pop\u00fclasyonudur. Bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde hastalarda de\u011fi\u015fik yak\u0131nmalara yol a\u00e7an durumlar destek ve tedaviyi zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sadece hastal\u0131\u011f\u0131n belirtilerinin yok edilmesi de\u011fil,ayr\u0131ca bu uzayan etkilerin hangi y\u00f6ntemle ve en az kay\u0131pla tedavi edilece\u011finin istatiksel olarak tespit edilmesidir.Uzam\u0131\u015f COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtileri aras\u0131nda sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi, koku ve tat almada bozukluk, uyku sorunlar\u0131, konsantrasyon g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, haf\u0131za sorunlar\u0131 , akut b\u00f6brek hasar\u0131 , miyokardit, perikardit , kronik akci\u011fer hastal\u0131klar\u0131,depresyon, anksiyete, ruh halindeki de\u011fi\u015fiklikler say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n Vaka analizi-g\u00f6zlem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zda a\u015f\u0131lanman\u0131n faydalar\u0131n\u0131 hasta yat\u0131\u015flar\u0131nda ve tedaviye cevapta g\u00f6rmekteyiz. A\u015f\u0131l\u0131 hastalar\u0131n tedavi seyrinde ve hasta yat\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrmesinde a\u015f\u0131n\u0131n faydas\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyoruz. A\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olan ya\u015fl\u0131 hastalar\u0131m\u0131z\u0131n da tedaviye daha iyi cevap verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. A\u015f\u0131lanmada faydalar istatiksel olarak g\u00f6zlense de COVID-19 tedavisi ve ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 konusunda belirgin bir etkilenmeden s\u00f6z etmek i\u00e7in hen\u00fcz yeterli bulgular yoktur. Fakat COVID-19 tedavisindeki geli\u015fmeler ve \u00fcmit verici yeni tedavi y\u00f6ntemleri sa\u011fl\u0131k hizmetlerimizi ve insanlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fcmitlendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Tedavi Edilen COVID-19 Hastalar\u0131 G\u00f6zlemleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hastanemizde COVID-19 servisinde takip etti\u011fimiz hastalarda takibinde Ferritin, CRP, LDH, D-Dimer; Prokalsitonin, eGFR takipleri d\u00fczenli olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen her hastadan kan,idrar,balgam,trakeal aspirat veya bo\u011faz k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nm\u0131\u015f ve uygun antibiyotik tedavisine ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her hastada yat\u0131\u015fta akci\u011fer grafisi ve Toraks BT incelemesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.COVID-19 hastalar\u0131nda CRP y\u00fcksekli\u011finin 100 ve daha \u00fczeri olmas\u0131, Ferritin seviyesinin 2000 \u00fczerinde olmas\u0131 ve D-Dimer y\u00fcksekli\u011finin 2-10 bin aras\u0131nda olmas\u0131 \u00e7ok tipik belirtiler olarak dikkati \u00e7ekmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda bu parametreler hastan\u0131n klinik durumu ile tedavinin takibinde bize yol g\u00f6sterici olmu\u015ftur. COVID-19 tan\u0131s\u0131 ile yatarak tedavi \u00f6nerdi\u011fimiz her hastada \u00f6zellikle akci\u011fer BT ile tutulumun g\u00f6r\u00fclmesi, CRP y\u00fcksekli\u011fi, nefes darl\u0131\u011f\u0131 ile klinik belirtilerin bulunmas\u0131 gerekiyordu. Baz\u0131 hastalarda PCR testi negatif oldu\u011fu halde tipik akci\u011fer tutulumu g\u00f6steren BT bulgular\u0131 tan\u0131 koydurucu olabiliyordu. Akci\u011fer alanlar\u0131nda yayg\u0131n infiltrasyon , buzlu cam g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, yo\u011fun fibrotik alanlar, plevral s\u0131v\u0131 vs. COVID-19 tan\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bulgular olarak dikkatimizi \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Hastalar\u0131n takip ve tedavisinde oksijen sat\u00fcrasyonuna g\u00f6re nazal oksijen tedavisi, maske ile yo\u011fun tedavi ve high-flow oksijen tedavisi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hastalar\u0131n pron pozisyonunda yat\u0131r\u0131lmas\u0131 da tedavide O2 sat\u00fcrasyonunun y\u00fckselmesini sa\u011fl\u0131yarak akci\u011fer tutulumunun iyile\u015fmesinde etkili bir y\u00f6ntem oldu\u011fu g\u00f6zlenmi\u015ftir. Hasta pron pozisyonda yatt\u0131\u011f\u0131nda %80 seviyesinde olan sat\u00fcrasyon %90 ve \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sat\u00fcrasyonun 60-70 seviyelerinde olmas\u0131, bir m\u00fcddet bu seviyelerde devam etmesi ve nefes darl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ciddi boyutta olmas\u0131 durumunda hastalar ent\u00fcbe edilerek sat\u00fcrasyon y\u00fckseltilmi\u015f, takip ve tedaviye devam edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Klinik takip ve tedavi \u00f6nerdi\u011fimiz her hastada nazal\/maskeyle oksijen tedavisi, Favipiravir, geni\u015f spektrumlu antibiyotik, sat\u00fcrasyon \u2026. Alt\u0131na d\u00fc\u015fenlere mg kortizon tedavisi ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f (doz vermeyebilirsiniz), klinik ve laboratuvar verilere g\u00f6re tedavi y\u00f6nlendirilmi\u015ftir.Sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren CRP y\u00fcksekli\u011fi, Ferritin ve D-Dimer y\u00fcksekli\u011fi durumunda , akci\u011fer BT incelemesinde yo\u011fun buzlu cam g\u00f6r\u00fclmesi halinde ve ciddi nefes darl\u0131\u011f\u0131 geli\u015fiminde di\u011fer tedavilere ek olarak interl\u00f6k\u00fcn inhibit\u00f6rleri tedavisi de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tedavi ile baz\u0131 hastalar\u0131m\u0131zda dramatik iyile\u015fme izlenirken, baz\u0131 hastalar\u0131m\u0131zda ise klinik durumda de\u011fi\u015fiklik olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n COVID-19 hastalar\u0131nda g\u00f6zledi\u011fimiz bir ba\u015fka \u00f6nemli bulguda n\u00f6ro-psikolojik labilite olmu\u015ftur. Hastalarda panik atak ve \u00f6l\u00fcm korkusu \u00e7ok yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, depresyon, hall\u00fcsinasyon, paranoya belirtileri vs. s\u0131k bir bulgu olarak g\u00f6zlenmi\u015ftir.Baz\u0131 hastalar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kabuslar\u0131 ger\u00e7ek zannederek sa\u011fl\u0131k personeline anlatt\u0131\u011f\u0131 da olmu\u015ftur. Baz\u0131 hastalar tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 birilerinin onlar\u0131 bo\u011fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 duydu\u011funu, e\u015fi ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00f6lmesi i\u00e7in hastaneye getirdiklerini vs. gibi hezeyan ve hal\u00fcsinasyonlar tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuk ve Yenido\u011fanda COVID-19 G\u00f6zlemleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hastanemiz yenido\u011fan yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesinde Kas\u0131m 2020-\u015eubat 2022 tarihleri aras\u0131nda annede veya ailede COVID-19 \u00f6yk\u00fcs\u00fc olan toplam 34 bebe\u011fin takip ve tedavisi yap\u0131ld\u0131. Bebeklerin h\u0131zl\u0131 COVID-19 antijen testi hepsinin negatifti, ancak COVID-19 IgG testi pozitifti. Toplam 23 bebekte solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 mevcuttu. 11 bebek ventilat\u00f6rde takip edildi.Mortalitemiz s\u0131f\u0131rd\u0131.Be\u015f annenin do\u011fumda COVID-19Ag testi (+) tespit edildi. \u0130ki anne COVID-19 servisinde tedavi ald\u0131. \u0130ki bebe\u011fin annesi (premat\u00fcre +TTN di\u011feri kongenital pn\u00f6moni ) 2 kez COVID-19 ge\u00e7irmi\u015fti. Bir anne 2 doz Biontech a\u015f\u0131s\u0131 yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Di\u011fer 33 bebe\u011fin anneleri a\u015f\u0131 yapt\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131. COVID-19\u2018da yeni do\u011fana \u00f6zg\u00fc klinik bulgu yok. Yenido\u011fanda nazofaringeal s\u00fcr\u00fcnt\u00fcden yap\u0131lan vakalarda COVID-19 insidans\u0131 %1,5 dir. Ailede temasla ilgili \u00f6yk\u00fc vermese bile klinik veya laboratuvar, radyoloji tetkiki sonucu \u015f\u00fcphe olmas\u0131 halinde test yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermekteyiz.<\/p>\n\n\n\n COVID-19 Klinik Vaka Takdimleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Vaka 1:<\/strong>18 ya\u015f\u0131nda gen\u00e7 k\u0131z. Y\u00fcksek ate\u015f, halsizlik, yayg\u0131n v\u00fccut a\u011fr\u0131s\u0131 \u015fikayeti ile ba\u015fvuran hastan\u0131n Akci\u011fer BT sinde yo\u011fun buzlu cam g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, CRP y\u00fcksekli\u011fi nedeniyle servis yat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131. \u0130lk 1 hafta tedaviye iyi cevap verdi, klinik durum iyiye giderken tekrar COVID-19 klinik ve lab bulgular\u0131 artmaya ba\u015flad\u0131. Hasta adeta U d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ile yeniden COVID-19\u2019e yakalanm\u0131\u015f gibi a\u011f\u0131r bir tablo g\u00f6sterdi. Rutin tedavilere ek olarak Actemra tedavisi de uyguland\u0131. Hasta a\u011f\u0131r bir seyirden sonra 29. g\u00fcn klinik d\u00fczelmeyle taburcu edildi.<\/p>\n\n\n\n Vaka 2:<\/strong>45 ya\u015f\u0131nda erkek hasta. 100 kg \u00fczerinde, sigara kullanan hasta. PCR pozitif, BT de akci\u011fer tutulumu, nefes darl\u0131\u011f\u0131, koku kayb\u0131 ve yayg\u0131n v\u00fccut a\u011fr\u0131s\u0131 nedeniyle yatarak tedaviye al\u0131nd\u0131. Hasta yat\u0131\u015f\u0131n\u0131n 5. g\u00fcn\u00fcnde a\u011f\u0131r nefes darl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famaya ba\u015flad\u0131. Sitokin f\u0131rt\u0131nas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek rutin tedavi ve kortizona ek olarak actemra iv yap\u0131ld\u0131. Highflow o2 tedavisi yap\u0131ld\u0131. Hasta 10 g\u00fcn boyunca a\u011f\u0131r klinik tablodan sonra yat\u0131\u015f\u0131n\u0131n 21. g\u00fcn\u00fcnde iyile\u015ferek taburcu edildi.<\/p>\n\n\n\n Vaka3:<\/strong>30 ya\u015f\u0131nda kad\u0131n hasta. Do\u011fumdan 1 ay sonra COVID-19\u2019a yakalanm\u0131\u015f. Y\u00fcksek CRP ve prokalsitonin seviyesi, akci\u011fer BT de yo\u011fun tutulum, yayg\u0131n v\u00fccut a\u011fr\u0131lar\u0131 nedeniyle enterne edildi. COVID-19 servisinde 3. g\u00fcnde higflow O2 tedavisi ile actemra iv verildi. 5. g\u00fcnde sat\u00fcrasyonun %70\u2019e d\u00fc\u015fmesi nedeni ile ent\u00fcbe edildi. Hasta daha sonraki g\u00fcnlerde b\u00f6brek yetmezli\u011fi ve \u00e7oklu organ yetmezli\u011fi nedeniyle vefat etti.<\/p>\n\n\n\n Vaka 4:<\/strong>42 ya\u015f\u0131nda erkek hasta. Panik atak, \u00f6l\u00fcm korkusu, nefes darl\u0131\u011f\u0131, CRP y\u00fcksekli\u011fi ve yo\u011fun akci\u011fer tutulumu nedeni ile enterne edildi. Yat\u0131\u015f\u0131n\u0131n 3. g\u00fcn\u00fcnde nefes darl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve sat\u00fcrasyonun %80 d\u00fc\u015fmesi nedeniyle highflow O2 tedavisi ile actemra verildi. Hasta rutin tedavilerle birlikte 25 g\u00fcn boyunca highflow O2 tedavisine devam edildi.Yat\u0131\u015f\u0131n 29.g\u00fcn\u00fcnde laboratuvar testleri normal, sat\u00fcrasyon %95 ve genel durumu iyi olarak taburcu edildi.Panik atak ve \u00f6l\u00fcm korkusu nedeni ile taburcu olduktan birka\u00e7 saat sonra tekrar devlet hastanesine m\u00fcracaat eden hasta durumunun iyi oldu\u011fu i\u00e7in ayaktan tedavi edilip eve g\u00f6nderilmi\u015f, ertesi g\u00fcn tekrar ba\u015fka bir devlet hastanesine m\u00fcracaat\u0131 s\u0131ras\u0131nda bilinmeyen bir nedenle-tahminen hipoksi-beyin kanamas\u0131 veya tromboemboli- nedeniyle vefat etti.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n COVID-19 pandemisi ba\u015flang\u0131\u00e7ta san\u0131lan\u0131n aksine uzun s\u00fcre devam ederek yakla\u015f\u0131k 2 y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcre t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n etkili bir ila\u00e7 tedavisi yoktur. Yap\u0131lan tedaviler hastan\u0131n direncini art\u0131rmaya y\u00f6nelik ve semptomatik tedavilerdir. Bu pandemiye kar\u015f\u0131 elimizde olan en g\u00fc\u00e7l\u00fc silahlar enfeksiyon kontrol y\u00f6ntemleri, korunma ve a\u015f\u0131lanmad\u0131r.Sa\u011fl\u0131kta bilim ve teknolojinin en parlak d\u00f6nemi ya\u015fan\u0131rken, toplamda 1 gr. kadar a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan COVID-19 vir\u00fcs\u00fc bir atom bombas\u0131n\u0131n birka\u00e7 kat\u0131 kadar insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131 daha farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem biyolojik sava\u015f ve ter\u00f6r\u00fcn \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olarak tarihe ge\u00e7ebilir.Bu pandemi s\u00fcreci sa\u011fl\u0131kta tedavi edici hekimlikle beraber ila\u00e7 ve hastane sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc yeniden sorgulamaya ba\u015flayarak koruyucu hekimlik ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n daha \u00f6nemli oldu\u011fu yeni bir s\u00fcrecin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7maktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda hekimlik ve t\u0131p sanat\u0131n\u0131n, tedavi edici hekimlik uygulamalar\u0131 ile koruyucu hekimlik ve do\u011fal ya\u015fam ile uyumlu olmas\u0131n\u0131, do\u011fal dengeyi koruyarak ve dikkate alarak geli\u015fmesinin \u00f6nemi daha iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Pandemi nedeniyle ya\u015fananlar, y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f bilge hekim \u0130bni Sina (980-1037) taraf\u0131ndan salg\u0131nlar m\u00fcnasebetiyle yap\u0131lan tavsiyeleri ak\u0131llara getirmi\u015ftir. \u0130bn-i Sina,\u2018El Kanun fit T\u0131b\u2019<\/em>isimli kitab\u0131nda salg\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri konusunda \u015fu uyar\u0131larda bulunmaktad\u0131r: \u201cSirke ile temizlik yap\u0131n. Ellerinizi, bula\u015f\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 ve k\u0131yafetlerinizi mutlaka sirke ile y\u0131kay\u0131n. Birlikte dola\u015fmay\u0131n. Be\u015f on ki\u015fi bir araya gelerek kalabal\u0131klar olu\u015fturmay\u0131n. Pazarlar\u0131 terk edin. Paralar\u0131 b\u0131rak\u0131n. Toplu halde ibadet etmeyin Salg\u0131ndan korkmay\u0131n, hastal\u0131ktan sak\u0131n\u0131n, hastalar\u0131n\u0131z\u0131 terk etmeyin. Evinizde oturun ve ne\u015feli olun. Hastal\u0131k ne\u015feden ka\u00e7ar.\u201d (bu italik ifadeler Kanun\u2019un hangi cilt ve sayfas\u0131ndan al\u0131nt\u0131land\u0131; kaynakta verilmeli ) (1)<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Kaynaklar<\/em><\/p>\n\n\n\n Hastanemizde Mart 2020-\u015eubat 2022 tarihleri aras\u0131nda Covid-19 pandemisi s\u00fcresince poliklinik hastas\u0131, servis, yo\u011fun bak\u0131m ve yeni do\u011fan yo\u011fun bak\u0131mda te\u015fhis ve tedavilerini yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hastalar\u0131m\u0131z\u0131n retrospektif [Devam\u0131]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":92,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-88","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":786,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions\/786"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/selahattinsemiz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n